Manning zit 1000 dagen in de gevangenis en geheimhouding heerst nog steeds

Naar aanleiding van de 1000e dag die Bradley Mannning in zijn cel heeft doorgebracht gaat Ed Pilkington, die het proces Manning volgt voor de Britse Guardian, in op de aan het absurde grenzende geheimhouding die heerst rond de zittingen. "Een proces, waarvan de kern wordt gevormd door de eeuwenoude konfrontatie tussen de wens van een regering om geheimen te bewaren en de behoefte van het publiek aan openbaarheid, wordt zelf gevoerd onder zeer strenge beperkingen op al hetgeen naar buiten komt."
Geen van de proces-verbalen van de zittingen van de krijgsraad is tot op heden gepubliceerd. Geen van de verzoeken van de openbaar aanklager aan de rechtbank is openbaar gemaakt. De belangrijkste verdediger, David Coombs, moet pleiten om zijn eigen verzoeken te mogen publiceren en als hij toestemming krijgt moet hij zijn eigen dokumenten censureren tot in het absurde.
Bij een bepaald tussenvonnis op een verzoek van de verdediging las de rechter gedurende anderhalf uur een tekst voor in een tempo dat het vrijwel onmogelijk maakte er behoorlijk verslag van te doen. Geen kopie van het vonnis werd ter beschikking gesteld van het publiek, naar aangenomen wordt op gronden van nationale veiligheid, hoewel het in een openbare rechtszitting was voorgelezen.
Een eerlijk en openbaar proces is van immens belang voor Manning, die een levenslange gevangenisstraf boven het hoofd hangt, terwijl voor hulp aan de vijand zelfs de doodstraf kan worden opgelegd. Maar, aldus Pilkington, het is ook van belang voor ons allemaal. Met name het delikt hulp aan de vijand wordt door de militaire justitie zodanig ruim geïnterpreteerd, dat het laten uitlekken van staatsgeheimen, die terecht kunnen komen op internet neerkomt op het overhandigen van informatie aan types als Osama bin Laden. Een van de aanklagers antwoordde bevestigend op de vraag of de regering Manning ook zou vervolgen als hij zijn informatie had overhandigd aan de New York Times. Pilkingtons konklusie: als je het zo bekijkt zitten we samen met Manning in de cel.

Journalisten VS bezorgd over inperking van hun bronnen

Tijdens de jongste reeks pre-trial-zittingen is duidelijk geworden, dat de militaire aanklagers het (nog te bewijzen) lekken naar Wikileaks gelijk stellen aan het lekken naar welk medium dan ook. Journalisten in de VS zijn hier inmiddels tegen te hoop gelopen. Nooit eerder is een militair in de VS geïnterneerd op beschuldiging van hulp aan de vijand na het doorgeven van militaire ‘geheimen’ aan de media. In het geval van Bradley Manning neemt dit onderdeel van de aanklachten (waar levenslang op kan staan) perverse vormen aan, nu de aanklagers stellen, dat het er niet zozeer toe doet of Manning de bedoeling had de vijand te helpen, maar dat het voldoende is als hij het had kunnen weten.

In een hoofdredactioneel commentaar op deze wel erg gemakzuchtig aandoende constructie heeft inmiddels onder meer de Los Angeles Times de aanklagers opgeroepen om de aanklacht ‘hulp aan de vijand’ te laten vallen, al was het maar ‘omdat deze beschuldiging ons gezien het gebrek aan bewijs even onzinnig voorkomt als het idee dat Manning zich bewust zou hebben gericht op vijandige naties of terroristen’. Ook een prominente redacteur van de New York Times, Margaret Sullivan, heeft zich bezorgd getoond over de implicaties van de vervolging van Manning op dit punt: “Aangezien het publiek van de pers verwacht dat zij haar cruciale taak in de democratie vervult is het verbazingwekkend dat zij hierop nog nauwelijks is aangesproken.”

Haar NYT-collega en columnist Bill Keller sloot zich hierbij aan en stelde, dat ‘de mogelijk geleden schade door Mannings actie in geen verhouding staat tot de manier waarop hij militair-strafrechtelijk wordt vervolgd’.

In The Guardian schrijft Glenn Greenwald, dat deze aanklacht mutatis mutandis één op één van toepassing kan worden geacht op vrijwel alle inside-bronnen waar bekende onderzoeksjournalisten zich doorgaans op baseren. Volgens Greenwald zouden serieuze media er verstandig aan doen zich goed te verdiepen in dit aspect van de zaak tegen Manning en massaal verzet moeten aantekenen, willen ze voorkomen dat zij vanwege hun huidige en toekomstige klokkenluidende bronnen vergelijkbaar gaan worden aangepakt en vervolgd.

Bron: Nathan Fuller van het Bradley Manning Support Network

Justitie moet aantonen dat Manning wist dat hij de vijand hielp

Tijdens de voortzetting van de procedurele zittingen heeft de militaire rechter beslist dat justitie zal moeten aantonen dat Bradley Manning wist dat hij informatie verschafte aan de vijand, in het geval bewezen wordt verklaard dat hij dokumenten heeft onthuld aan Wikileaks. De rechter heeft niet aangegeven wie in dit verband aangeduid wordt als de vijand. Justitie heeft verklaard te willen aantonen, dat onder meer Bin Laden aan een medeplichtige zou hebben gevraagd om dokumenten van Wikileaks. Dit lijkt misschien weinig steekhoudend, maar het kriterium kan tricky blijken, omdat er eerder berichten zijn geweest dat de Amerikaanse overheid bezig is ook Wikileaks zelf als een vijandige instantie te beschouwen. Justitie zou in de periode die nu nog rest tot het proces in juni op dit gebied gemakkelijk een konijn uit de hoed kunnen toveren.
Nog ongunstiger voor Manning is dat rechter kolonel Denise Lind ook heeft bepaald dat het motief van Manning tijdens het proces alleen een rol mag spelen als het erom gaat aan te tonen dat hij inderdaad niet wist dat door hem doorgespeeld materiaal door de vijand kon worden gezien. Verder mag deze kant van de zaak alleen aan de orde komen als het er om gaat hoe hoog de straf wordt indien het delikt bewezen wordt verklaard, dus in de allerlaatste fase van het proces. Dit verzwakt Mannings positie als klokkenluider, omdat hij nu niet vanaf het begin af aan mag betogen dat hij in het algemeen belang heeft gehandeld, dat dat zijn motief is geweest.
Manning mag verder tijdens het proces de schaderapporten van de inlichtingendiensten over de effekten van het uitlekken van de dokumenten alleen gebruiken als het gaat over het bepalen van de strafmaat. Ook dit is niet gunstig voor hem, omdat de verdediging die rapporten had willen gebruiken om aan te tonen dat de nationale veiligheid niet in het geding is geweest.
De rechter zal in februari beslissen over de argumenten van de verdediging dat de militaire justitie zijn recht op vervolging verspeeld heeft door het alsmaar rekken van het proces (Manning zit nu twee jaar en acht maanden in voorarrest).

Rechter erkent illegale bestraffing Manning

De rechter in de zaak Manning heeft vastgesteld dat de beperkingen tijdens zijn hechtenis in de mariniersgevangenis 'excessief' en bij tijd en wijlen illegaal waren en verder gingen dan wat nodig was om zijn veiligheid te waarborgen en het risiko van zelfmoord te voorkomen. Bij het toekennen van kompensatie hiervoor was de rechter echter erg karig. Volgens de wet was het mogelijk om het hele proces te stoppen vanwege deze inbreuk op de rechten van de gevangene Manning. In het geval dit niet gebeurde hadden de advokaten gevraagd voor elke dag dat zijn rechten geschonden waren tien dagen te verrekenen met de eventuele uiteindelijke strafoplegging. De rechter kompenseerde echter 1-op-1, zodat Manning uiteindelijk zo'n maand of vier strafvermindering kan krijgen.
Rechter Denise Lind besloot vervolgens het eigenlijke proces opnieuw uit te stellen van maart tot begin juni om extra tijd te hebben om eventueel geheime gegevens die ingebracht worden in de procedure beter te kunnen beoordelen.
Deze week zal de rechter een beslissing nemen over de vraag of de motieven van Manning in het proces ter sprake mogen komen om te beoordelen of wat hij gedaan heeft wel strafbaar is. De verdediging wil dit, maar justitie vindt dat het alleen een rol mag spelen bij het bepalen van de strafmaat.

Einde hoorzittingen proces Manning

De reeks procedurele hoorzittingen in de zaak Manning is vorige week beëindigd. De korrespondent van de Britse Guardian bij het proces, Ed Pilkington betitelde de gang van zaken als een "episch gevecht in de rechtszaal", waarbij Manning en zijn advokaten "de krijgsraad op zijn kop zetten en de militairen in het beklaagdenbankje plaatsten". In zijn slotpleidooi in deze reeks zei verdediger David Coombs dat het meest verbazingwekkende aspekt van Mannings negen maanden durende verblijf in eenzame opsluiting in de mariniersgevangenis was, dat de geest van zijn cliënt ongebroken was gebleven. Hij stelde dat Manning bij de mariniers in Quantico was behandeld "als een beest in de dierentuin". Naar zijn mening hadden de verantwoordelijke militaire gevangenbewaarders zich meer zorgen gemaakt over hoe ze zich konden indekken tegen kritiek in de media als er iets met Manning zou gebeuren, dan dat ze de belangen en rechten van de gevangene in het oog hadden gehouden. Het gevolg was dat de procedures voor een menselijke behandeling met voeten waren getreden, wat ook de konklusie was van de de rapporteur over martelingen bij de VN, overigens zonder dat hij onder vier ogen met Manning had kunnen spreken.
Justitie probeerde de schade te bepreken door toe te geven dat Manning ten onrechte zeven dagen had doorgebracht onder verscherpt toezicht wegens akuut gevaar voor zelfmoord en was bereid om deze dagen van zijn op te leggen straf af te trekken. Een lachertje natuurlijk, omdat de gevangene ook de rest van de tijd had moeten doorbrengen in isolement onder verscherpte bewaking vanwege "risiko voor zichzelf", terwijl de dienstdoende psychiaters al na een week herhaaldelijk hadden duidelijk gemaakt dat dit niet meer nodig was.
De militaire rechter kolonel Denise Lind moet nu een beslissing gaan nemen of Mannings rechten als gevangene zijn geschonden en zo ja, wat daarvan de gevolgen zijn voor het proces. In januari vinden verder nog verschillende procedurele zittingen plaats om een oordeel te geven over akties van de verdediging en kwesties zoals welke delen van het proces besloten zullen zijn. Het eigenlijke proces staat momenteel vanaf 6 maart op de rol.

Kompakte verslagen van de zittingen zijn ook te vinden op de juridische site Courthouse News Service:

3 december - Manning Says Jailers Followed Their Orders

7 december - Officer Grilled on Manning Suicide Watch Orders

12 december - The System Broke Down, Manning's Attorney Says

Bradley Manning spreekt voor het eerst tijdens proces

De belangstelling van de media voor de procedurele zittingen in het proces Manning van afgelopen week was groter dan bij vorige gelegenheden. Dat had vermoedelijk vooral te maken met de verwachting dat Manning deze keer zelf als getuige zou worden gehoord.

Vrijdag was het zover. De beklaagde maakte een rustige en waardige indruk. Twee en een half jaar na zijn arrestatie op beschuldiging van het doorgeven van staatsgeheimen aan Wikileaks schilderde de soldaat tijdens een zes uur durend verhoor door zijn advokaat in de woorden van de Guardian de ‘kafka-achtige omgeving’ waarin hij tijdens zijn verblijf in een mariniersgevangenis terecht was gekomen. Hoe meer hij zich verzette tegen de extreme omstandigheden in geïsoleerde gevangenschap in Quantico, des te meer werd dat opgevat als een aanwijzing voor zijn verondersteld suïcidale neigingen en werd  het regime van beperkingen verder verscherpt.

Helemaal in het begin in Quantico zou je daar nog enig begrip voor kunnen opbrengen. Manning had tijdens zijn eerdere arrest in Koeweit opgesloten gezeten in een nauwe kooi in een tent en had daar een zenuwinzinking gehad, waarbij hij bovendien door het onregelmatige schema van wekken en doven van het licht en voortdurende celdoorzoekingen het besef van tijd had verloren. “Mijn wereld werd eerst beperkt tot Kamp Arifjan en daarna tot mijn kooi. Ik herinner me dat ik dacht: Ik ga hier dood. Ik zit hier vast en zal doodgaan in deze dierenkooi.” Maar in de gevangenis in Quantico in de VS waar hij na twee maanden terecht kwam voelde hij zich in eerste instantie beter. Na korte tijd vonden de drie dienstdoende psychiaters, die nu tijdens het proces ook zijn gehoord, dat het risico op zelfmoord niet meer aanwezig was en dat de gevangene onder normale omstandigheden kon verblijven en kontakt hebben met medegevangenen. Maar de kommandanten in Quantico hebben steeds maar geweigerd hieraan gehoor te geven.

Onder de verscherpte omstandigheden begon Manning zich in de ogen van de bewakers merkwaardig te gedragen. Zo was het hem verboden om gymnastiek te doen om fit te blijven en ging hij daarom maar dansende bewegingen maken en luchtgewichtheffen zonder halters. Dat werd dan weer opgevat als een verhoogd risiko en leidde tot blijvende verdere beperkingen.

Waarom deze vicieuze crirkel in Quantico niet werd doorbroken, is tijdens de zittingen tot nu toe niet helemaal duidelijk geworden. De indruk bestaat in elk geval dat de militaire autoriteiten doodsbang waren voor hun positie en de media als er iets met Manning zou gebeuren. De militaire psychiater kapitein William Hoctor verklaarde dat hij tijdens zijn medische ervaring in het leger van 24 jaar zoiets nog nooit had meegemaakt. Mannings eenzame opsluiting verslechterde zijn conditie juist: “Van nature zijn we allemaal sociale wezens. We moeten allemaal van tijd tot tijd met mensen omgaan. En voor Manning was dit een moeilijke tijd vanwege zijn juridische problemen.”

De zittingen gaan komende week nog verder. Dan worden ook officieren die schakels zijn in de hogere militaire hiërarchie verhoord.

Verslagen  van de zittingen zijn te vinden op de site firedoglake.com

Manning biedt aan verantwoordelijkheid voor doorgeven dokumenten te accepteren

Via een pleitnotitie van zijn advokaat heeft Bradley Manning aangeboden de verantwoordelijkheid te nemen voor het verschaffen van informatie aan Wikileaks. Dit betekent niet dat Manning schuldig zal pleiten aan het ten laste gelegde of dat hij een overeenkomst met justitie heeft gesloten. Manning heeft aan de rechter gevraagd om zijn nieuwe pleidooi als legaal te erkennen . Als de rechter dit toestaat, hoeft het nog niet te betekenen dat justitie de zwaardere aanklachten laat vallen. Het kan wel inhouden dat de procesvoering eenvoudiger wordt, omdat niet meer uitgebreid via fysiek bewijs of getuigenverhoor hoeft aangetoond te worden, dat Manning materiaal heeft doorgegeven.
Het nu gevoerde pleidooi houdt in dat Manning openlijk gaat optreden als overtuigingsdader, dat wil zeggen klokkenluider. Hij gaat uitdrukkelijk niet schuldig pleiten aan de zware vergrijpen volgens de Wet op de spionage en de Wet op computerfraude die justitie hem wil aanwrijven en waarop hoge straffen staan. De beweging in de VS om Bradley Manning te steunen, het Bradley Manning Support Network, ziet dit terecht als een aansporing om  hun aktiviteiten te intensiveren.
Manning heeft tevens te kennen gegeven berecht te willen worden door een alleen zittende militaire rechter zonder jury. Het proces zal naar verwachting in februari plaatsvinden.