Einde hoorzittingen proces Manning

De reeks procedurele hoorzittingen in de zaak Manning is vorige week beëindigd. De korrespondent van de Britse Guardian bij het proces, Ed Pilkington betitelde de gang van zaken als een "episch gevecht in de rechtszaal", waarbij Manning en zijn advokaten "de krijgsraad op zijn kop zetten en de militairen in het beklaagdenbankje plaatsten". In zijn slotpleidooi in deze reeks zei verdediger David Coombs dat het meest verbazingwekkende aspekt van Mannings negen maanden durende verblijf in eenzame opsluiting in de mariniersgevangenis was, dat de geest van zijn cliënt ongebroken was gebleven. Hij stelde dat Manning bij de mariniers in Quantico was behandeld "als een beest in de dierentuin". Naar zijn mening hadden de verantwoordelijke militaire gevangenbewaarders zich meer zorgen gemaakt over hoe ze zich konden indekken tegen kritiek in de media als er iets met Manning zou gebeuren, dan dat ze de belangen en rechten van de gevangene in het oog hadden gehouden. Het gevolg was dat de procedures voor een menselijke behandeling met voeten waren getreden, wat ook de konklusie was van de de rapporteur over martelingen bij de VN, overigens zonder dat hij onder vier ogen met Manning had kunnen spreken.
Justitie probeerde de schade te bepreken door toe te geven dat Manning ten onrechte zeven dagen had doorgebracht onder verscherpt toezicht wegens akuut gevaar voor zelfmoord en was bereid om deze dagen van zijn op te leggen straf af te trekken. Een lachertje natuurlijk, omdat de gevangene ook de rest van de tijd had moeten doorbrengen in isolement onder verscherpte bewaking vanwege "risiko voor zichzelf", terwijl de dienstdoende psychiaters al na een week herhaaldelijk hadden duidelijk gemaakt dat dit niet meer nodig was.
De militaire rechter kolonel Denise Lind moet nu een beslissing gaan nemen of Mannings rechten als gevangene zijn geschonden en zo ja, wat daarvan de gevolgen zijn voor het proces. In januari vinden verder nog verschillende procedurele zittingen plaats om een oordeel te geven over akties van de verdediging en kwesties zoals welke delen van het proces besloten zullen zijn. Het eigenlijke proces staat momenteel vanaf 6 maart op de rol.

Kompakte verslagen van de zittingen zijn ook te vinden op de juridische site Courthouse News Service:

3 december - Manning Says Jailers Followed Their Orders

7 december - Officer Grilled on Manning Suicide Watch Orders

12 december - The System Broke Down, Manning's Attorney Says

Bradley Manning spreekt voor het eerst tijdens proces

De belangstelling van de media voor de procedurele zittingen in het proces Manning van afgelopen week was groter dan bij vorige gelegenheden. Dat had vermoedelijk vooral te maken met de verwachting dat Manning deze keer zelf als getuige zou worden gehoord.

Vrijdag was het zover. De beklaagde maakte een rustige en waardige indruk. Twee en een half jaar na zijn arrestatie op beschuldiging van het doorgeven van staatsgeheimen aan Wikileaks schilderde de soldaat tijdens een zes uur durend verhoor door zijn advokaat in de woorden van de Guardian de ‘kafka-achtige omgeving’ waarin hij tijdens zijn verblijf in een mariniersgevangenis terecht was gekomen. Hoe meer hij zich verzette tegen de extreme omstandigheden in geïsoleerde gevangenschap in Quantico, des te meer werd dat opgevat als een aanwijzing voor zijn verondersteld suïcidale neigingen en werd  het regime van beperkingen verder verscherpt.

Helemaal in het begin in Quantico zou je daar nog enig begrip voor kunnen opbrengen. Manning had tijdens zijn eerdere arrest in Koeweit opgesloten gezeten in een nauwe kooi in een tent en had daar een zenuwinzinking gehad, waarbij hij bovendien door het onregelmatige schema van wekken en doven van het licht en voortdurende celdoorzoekingen het besef van tijd had verloren. “Mijn wereld werd eerst beperkt tot Kamp Arifjan en daarna tot mijn kooi. Ik herinner me dat ik dacht: Ik ga hier dood. Ik zit hier vast en zal doodgaan in deze dierenkooi.” Maar in de gevangenis in Quantico in de VS waar hij na twee maanden terecht kwam voelde hij zich in eerste instantie beter. Na korte tijd vonden de drie dienstdoende psychiaters, die nu tijdens het proces ook zijn gehoord, dat het risico op zelfmoord niet meer aanwezig was en dat de gevangene onder normale omstandigheden kon verblijven en kontakt hebben met medegevangenen. Maar de kommandanten in Quantico hebben steeds maar geweigerd hieraan gehoor te geven.

Onder de verscherpte omstandigheden begon Manning zich in de ogen van de bewakers merkwaardig te gedragen. Zo was het hem verboden om gymnastiek te doen om fit te blijven en ging hij daarom maar dansende bewegingen maken en luchtgewichtheffen zonder halters. Dat werd dan weer opgevat als een verhoogd risiko en leidde tot blijvende verdere beperkingen.

Waarom deze vicieuze crirkel in Quantico niet werd doorbroken, is tijdens de zittingen tot nu toe niet helemaal duidelijk geworden. De indruk bestaat in elk geval dat de militaire autoriteiten doodsbang waren voor hun positie en de media als er iets met Manning zou gebeuren. De militaire psychiater kapitein William Hoctor verklaarde dat hij tijdens zijn medische ervaring in het leger van 24 jaar zoiets nog nooit had meegemaakt. Mannings eenzame opsluiting verslechterde zijn conditie juist: “Van nature zijn we allemaal sociale wezens. We moeten allemaal van tijd tot tijd met mensen omgaan. En voor Manning was dit een moeilijke tijd vanwege zijn juridische problemen.”

De zittingen gaan komende week nog verder. Dan worden ook officieren die schakels zijn in de hogere militaire hiërarchie verhoord.

Verslagen  van de zittingen zijn te vinden op de site firedoglake.com

Manning biedt aan verantwoordelijkheid voor doorgeven dokumenten te accepteren

Via een pleitnotitie van zijn advokaat heeft Bradley Manning aangeboden de verantwoordelijkheid te nemen voor het verschaffen van informatie aan Wikileaks. Dit betekent niet dat Manning schuldig zal pleiten aan het ten laste gelegde of dat hij een overeenkomst met justitie heeft gesloten. Manning heeft aan de rechter gevraagd om zijn nieuwe pleidooi als legaal te erkennen . Als de rechter dit toestaat, hoeft het nog niet te betekenen dat justitie de zwaardere aanklachten laat vallen. Het kan wel inhouden dat de procesvoering eenvoudiger wordt, omdat niet meer uitgebreid via fysiek bewijs of getuigenverhoor hoeft aangetoond te worden, dat Manning materiaal heeft doorgegeven.
Het nu gevoerde pleidooi houdt in dat Manning openlijk gaat optreden als overtuigingsdader, dat wil zeggen klokkenluider. Hij gaat uitdrukkelijk niet schuldig pleiten aan de zware vergrijpen volgens de Wet op de spionage en de Wet op computerfraude die justitie hem wil aanwrijven en waarop hoge straffen staan. De beweging in de VS om Bradley Manning te steunen, het Bradley Manning Support Network, ziet dit terecht als een aansporing om  hun aktiviteiten te intensiveren.
Manning heeft tevens te kennen gegeven berecht te willen worden door een alleen zittende militaire rechter zonder jury. Het proces zal naar verwachting in februari plaatsvinden.

Staat moet e-mails aan advokaten Manning geven

Tijdens een procedurezitting vorige week heeft de militaire rechter de Amerikaanse justitie opdracht gegeven meer dan 600 e-mails die betrekking hebben op de detentie van Bradley Manning in de mariniersgevangenis Quantico te overhandigen aan zijn advokaten, aldus AFP. De e-mails gaan over de plannen van de militairen om vragen van de pers over de detentie van Manning te beantwoorden, voorbereidingen op protestdemonstraties, wijzigingen in de bezoekerslijst en andere bijzonderheden. De beslissing van rechter Denise Lind betekent dat de verdediging nu in totaal de beschikking heeft over 1300 vrijgegeven e-mails. Slechts 12 van de berichten hoeven niet ter beschikking te worden gesteld, omdat ze volgens de rechter niet relevant zijn voor de zaak.
De zittingsdagen van vorige week werden verder onder meer besteed aan onderhandelingen tussen de procespartijen over het horen van getuigen die iets kunnen zeggen over de medewerking die justitie heeft gegeven aan pogingen van de advokaten om Manning in staat te stellen zijn recht op een snelle procedure (speedy trial) te realiseren. De komende procedurezittingen zullen mede hierover gaan.
Meer gedetailleerde verslagen van het proces zijn te vinden op de site van het Bradley Manning Support Network

VS doen onderzoek naar mogelijke Wikileaks lekken wegens “verbinding met de vijand’

Een systeemanaliste van de Amerikaanse luchtmacht, die sympathie had getoond voor Wikileaks en Bradley Manning, is zelf het voorwerp geworden van een militair onderzoek om te bepalen of zij documenten had gelekt naar Wikileaks, aldus Glenn Greenwald in de Guardian. Dokumenten die werden verkregen op basis van de Freedom of Information Act laten zien dat de vrouw herhaaldelijk werd ondervraagd over haar steun aan en mogelijke kontakten met Wikileaks en Assange. Wikileaks werd door de ondervragers aangeduid als een “anti-Amerikaanse of anti-militaire groep”.

Het onderzoek werd uiteindelijk afgesloten zonder dat er bewijs was gevonden voor lekken. Maar interessant is het delikt dat werd onderzocht, “het onderhouden van verbindingen met de vijand”, strafbaar volgens artikel 104 militair strafrecht. Er kan de doodstraf op staan.

Greenwald stelt dat hiervoor twee verklaringen mogelijk zijn. De ene zou zijn dat het leger van de VS Wikileaks nu officieel aanduidt als “de vijand”. Dat zou niet de eerste keer zijn. In 2008 onthulde de New York Times al een dokument van het Pentagon, waarin te lezen was dat Wikileaks op de “lijst van vijanden die een bedreiging vormen voor de veiligheid van de Verenigde Staten” stond.

Maar volgens Greenwald is een tweede mogelijkheid waarschijnlijker, namelijk dat de VS onder Obama bij hun jacht op klokkenluiders nu de theorie zijn gaan aanhangen dat elk lek van geheime informatie het misdrijf op kan leveren van “hulp aan de vijand” of “verbinding onderhouden met de vijand.” Dat gegeven speelt ook in de zaak Manning die er eveneens op basis van artikel 104 onder meer van wordt beschuldigd “al-Qaida te hebben geholpen door het lekken van honderdduizenden militaire en regeringsdokumenten”. De implikaties hiervan zouden bijzonder verontrustend zijn, omdat ook persorganen zoals de New York Times in het verleden dit soort geheimen regelmatig hebben onthuld. De Times heeft bijvoorbeeld regelmatig informatie met de klassifikatie 'Top Geheim’ bekend gemaakt, terwijl via Wikileaks alleen dokumenten met een lagere geheimhoudingsgraad zouden zijn gelekt. De huidige Amerikaanse regering vervolgt ook klokkenluiders wegens spionage en dat veel fanatieker dan haar voorgangers

Procesbegin vastgesteld voor februari 2013

Tijdens een nieuwe reeks procedurele zittingen in de zaak Manning heeft de militaire rechter bepaald dat wat de Guardian noemde "waarschijnlijk het grootste klokkenluidersproces in de geschiedenis van de VS" zal plaatsvinden tussen 4 februari en 15 maart volgend jaar. Rond die tijd zal Manning bijna drie jaar in voorarrest zitten, veel langer dan de periode van 120 dagen die in het militaire recht normaal gesproken is toegestaan tussen de eerste beschuldiging en het begin van het proces.
De procedurezittingen draaiden voornamelijk rond een bestand van 1384 e-mails die werden gewisseld tussen militaire autoriteiten van de mariniersgevangenis Qantico (Virginia) in de tijd dat Manning daar werd gevangen gehouden. Justitie bestreed de relevantie van het grootste deel van de mails voor de verdediging. Uiteindelijk werden op het allerlaatste moment 600 mails aan de advokaten gegeven en zal de rechter de rest gaan beoordelen. De mails zijn van belang omdat ze gaan over de omstandigheden waaronder Manning is vastgehouden, die volgens de verdediging neerkomen op straf voorafgaand aan een veroordeling hetgeen niet is toegestaan.
Uit al vrijgegeven mails is gebleken dat de verscherpte behandeling van Manning als een verondersteld zelfmoordrisiko tot in detail werd bepaald door een mariniersgeneraal in het Pentagon, luitenant-generaal George Flynn, en niet plaatsvond vanwege aanbevelingen van gevangenispsychiaters of gedrag van Manning zelf.

De verdere agenda

17-18 oktober: vaststellen getuigenlijst voor versnelde procedure
29 oktober - 2 november: behandeling verzoek versnelde procedure, voorstellen voor getuigen inzake de onwettige bestraffing voorafgaand aan het proces
27 november - 2 december: behandeling verzoek verdediging inzake onwettige bestraffing voor het proces
10-14 december: getuigenverhoren voorafgaand aan het proces en bewijskwesties
14-18 januari: behandeling geheime informatie tijdens het proces
28-29 januari: laatste procedurele voorstellen voor het proces
30 januari: onderzoek van  de kandidaat-juryleden
4 februari - 15 maart: proces

Behandeling Manning 'in flagrante strijd' met grondrechten

De verdediging van Bradley Manning heeft in een processtuk in detail uiteengezet waarom de omstandigheden waaronder hij negen maanden gevangen is gehouden in de mariniersgevangenis Quantico in flagrante strijd zijn met zijn recht om niet al voorafgaand aan zijn proces te worden gestraft. Verdediger David Coombs geeft aan dat Manning was opgesloten in een cel van 2 bij 3,5 meter en dat hij maar 20 minuten per dag daglicht mocht zien. Tussen 5 uur 's ochtends en 10 uur 's avonds mocht hij niet slapen of op zijn bed liggen of tegen een wand leunen. Verder werd hij onderworpen aan vernederingen bijvoorbeeld doordat hij werd gedwongen 's ochtends naakt voor zijn cel te staan tijdens inspektie. Coombs wil nu dat de aanklachten tegen Manning worden vernietigd, omdat op deze manier inbreuk gemaakt is op zijn grondwettelijk recht om verschoond te blijven van wrede en ongebruikelijke bestraffing.
Het leger stelt dat Mannings behandeling plaatsvond voor zijn eigen bescherming tegen mogelijke zelfmoordpogingen in het kader van een zogenaamd bevel "ter bescherming van letsel" (prevention of injury - POI), maar de verdediging vindt geen enkele aanleiding daarvoor. Het is nu uit e-mails duidelijk geworden dat de POI-order van het hoogste echelon kwam, van een drie-sterren-generaal van de mariniers aan de gevangenisdirekteur.